“Ağsaqqal adı nüfuzdan düşürmü? – Horovludan başlayan narahatlıq və görünən boşluqlar”

Duzxeber.az xəbər verir ki, cəmiyyətimizin əsrlərlə formalaşmış mənəvi dəyərlərindən biri olan “ağsaqqal” institutu bu gün də aktuallığını qorusa da, onun mahiyyəti və tətbiqi ilə bağlı ciddi suallar yaranmaqdadır.



“Ağsaqqal” anlayışı təsadüfi seçilmiş bir ad deyil. Bu söz “ağ” – saflıq, müdriklik və mənəvi təmizlik, “saqqal” isə yaş, təcrübə və həyat görmüşlük rəmzi kimi izah olunur. Yəni ağsaqqal yalnız yaşlı insan deyil; o, cəmiyyətdə söz sahibi olan, ədalətli qərar verən, mübahisələri sakitliklə həll edən, insanlara yol göstərən və davranışı ilə nümunə olan şəxsdir. Bu mənada ağsaqqal statusu sadəcə titul yox, böyük məsuliyyət və etimad göstəricisidir.
Lakin müşahidələr göstərir ki, respublika üzrə keçirilən ağsaqqal seçkiləri hər zaman bu yüksək meyarlara cavab vermir. Bir çox rayon və kəndlərdə bu proseslərin formal xarakter daşıdığı, şəffaflıq və obyektivlik prinsiplərinin pozulduğu ilə bağlı iddialar artır. Cəmiyyətdə belə bir fikir formalaşır ki, bəzi hallarda ağsaqqal seçimi məhz bu ada layiq olan şəxslərin deyil, müxtəlif təsirlər altında müəyyənləşdirilən namizədlərin irəli çəkilməsi ilə nəticələnir.


Müqayisə üçün qeyd etmək olar ki, ölkədə zaman-zaman müzakirə olunan qeyri-şəffaf deputat seçkilərində olduğu kimi, burada da bəzən layiq olmayan şəxslərin önə çəkilməsi iddiaları səsləndirilir. Bu isə təkcə seçki prosesinə deyil, ümumilikdə institutun nüfuzuna zərbə vurur.


Xüsusilə, 07.04.2026-cı il tarixində Cəbrayıl rayonunun Horovlu kəndində keçirilən Ağsaqqallar Şurasına seçki ilə bağlı səsləndirilən narazılıqlar bu problemin aktuallığını bir daha ortaya qoyur. Yerli sakinlərin iddialarına görə, sözügedən seçki qeyri-şəffaf şəkildə təşkil olunmuş, alternativ namizədlərin iştirakı təmin edilməmiş, səsvermə prosesi isə əvvəlcədən müəyyən təsirlər altında formalaşdırılmışdır. Bu kimi hallar isə ağsaqqal anlayışının mahiyyətinə zidd olaraq qiymətləndirilir.


Ən ciddi narahatlıq doğuran məqam isə ondan ibarətdir ki, “ağsaqqal” adını daşımalı olan şəxslərdə bu anlayışın tələb etdiyi xüsusiyyətlər – ədalətlilik, müdriklik, nüfuz və mənəvi təmizlik – hər zaman öz əksini tapmır. Bu isə cəmiyyətin həmin instituta olan inamını sarsıdır. Təbii ki, rayon üzrə fəaliyyət göstərən şura rəhbərliyinin ümumi nüfuzu və hörməti danılmazdır. Lakin kəndlərdə keçirilən görüşlər və seçkilər zamanı şəffaflıq prinsipinə kifayət qədər diqqət ayrılmaması ilə bağlı yaranan narazılıqlar, bu sahədə ciddi islahatlara ehtiyac olduğunu göstərir.


Analitik yanaşma onu deməyə əsas verir ki, ictimai əsaslarla fəaliyyət göstərən belə qurumlar yalnız formal prosedurlarla deyil, real etimad və nüfuz üzərində qurulmalıdır. Əks halda, bu institutlar öz mahiyyətini itirərək sadəcə ad olaraq qalacaq.


Nəticə etibarilə, ağsaqqal seçimi kimi mühüm bir prosesin qapalı şəkildə, alternativsiz və əvvəlcədən yönləndirilmiş ssenarilər əsasında həyata keçirilməsi nə ənənələrimizə, nə də cəmiyyətin gözləntilərinə uyğun gəlir. Hesab edirik ki, aidiyyəti qurumlar və təşkilat nümayəndələri cəmiyyətdə yaranan bu narahatlıqları nəzərə almalı, gələcəkdə daha şəffaf, ədalətli və həqiqətən də bu ada layiq şəxslərin seçilməsini təmin etməlidirlər.
Əks halda, “ağsaqqal” kimi dərin mənəvi məna daşıyan bir anlayışın dəyərdən düşməsi qaçılmaz olacaq.