Azərbaycanda enerji içkilərinin qadağası gündəmdə

Azərbaycana idxal olunan “Nitro Max” energetik içkilərində qanunvericiliklə qida məhsullarında istifadəsinə icazə verilməyən təhlükəli maddə aşkarlanıb. Bu barədə Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyindən (AQTA) məlumat verilib. Bildirilib ki, Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin müfəttişləri tərəfindən “Orxan 011" MMC tərəfindən idxal olunmuş ”Nitro Max" əmtəə nişanlı energetik içki məhsul partiyasından laborator sınaqlarının nəticələrinə əsasən, məhsullarda dərman vasitələrinin tərkibində istifadə olunan və qanunvericiliklə qida məhsullarında istifadəsinə icazə verilməyən sildenafil maddəsi aşkar edilib. 

Ümumi sayı 4800 ədəd olan energetik içkil sahibkarın və agentlik əməkdaşlarının iştirakı ilə xüsusi poliqonda məhv edilib. 

Son dövrlər Azərbaycanda yeniyetmələr və uşaqlar arasında qəfil ürək ölümlərinin artmasının bir səbəbini də enerji içkiləri ilə əlaqələndirirlər. Həkim-kardioloq Jalə Abbasova bizimlə söhbətdə bildirib ki, yeniyetmələrdə erkən yaşda baş verən bu cür ölümlərin başlıca səbəblərindən biri energetik içkilərdən sui-istifadədir.

Bəzi ölkələrdə enerji içkilərinin satışına qadağa qoyulub. Litva, Latviya, Polşa, Rumıniya və Türkiyədə enerji içkilərinin 18 yaşdan kiçik şəxslərə satışı qadağandır. Qazaxıstanda isə məhdudiyyət daha sərtdir və bu içkilər 21 yaşdan kiçiklərə satıla bilməz. Danimarka, Fransa və Norveç kimi ölkələr 1990-2000-ci illərdə yüksək kofein və taurin tərkibli enerji içkilərinə, xüsusilə Red Bull-a tətbiq olunan tam qadağa tətbiq edir. Hazırda bir çox ölkələrdə enerji içkiləri tam qadağan olunmasa da, onların satışı ciddi şəkildə məhdudlaşdırılır.

Millət vəkili Fazil Mustafa mövzu ilə bağlı “Yeni Müsavat”a fikirlərini bölüşüb: “Enerji içkilərinin təsiri böyükdür. Bunlar təbliğatın nəticəsində belə geniş vüsət alıb. Bizdə bəzən idman yarışlarını belə idmana zidd olan enerji içkilərinin sponsorluğu ilə keçirirlər. Əslində bunlar olmamalıdır. Bunun özü də bir təbliğat növüdür. Ona görə də uşaqların qəfil ölümünün səbəbləri ciddi şəkildə araşdırılmalıdır. Bunlar narahatedici məsələlərdir. Hesab edirəm ki, bu məsələ ətrafında çox ciddi araşdırma aparılmalıdır. Məsələnin mahiyyəti dəqiq aşkara çıxarılmalıdır. Əks halda bu cür faciəli hadisələrin tez-tez şahidi ola bilərik. Bu hər kəsin evində sirayət edəcək hadisələrin qarşısını almalıyıq”.

Həkim - cərrah, professor Adil Qeybulla mövzu ilə bağlı “Yeni Müsavat”a bunları deyib: “Energetik içkilərlə bağlı məsələ getdikcə aktuallaşır. Xüsusilə də uşaqların olduğu məkanlarda, məktəblərdə uşaqların bufetlərdən gedib sərbəst şəkildə almasına heç bir nəzarət yoxdur. Böyüyən uşaq orqanizmi üçün bu içkilər çox ziyanlıdır. Onların ürəyini həddən artıq yorur, beyninin funksiyalarını pozur. Həmin içkilərin tərkibində olan, hələ leqal olanları deyirəm, kofein, taurin kimi maddələr uşaqlara çox ziyandır. Bu içkilərin tərkibindəki asılılıq yaradan maddələrin olmasına gəlincə, bununla zaman-zaman şayiələr, söhbətlər gəzirdi. Təəssüf ki, bu şayiələr heç də əsassız deyil. Çünki bu içkilərə aludəçilik çox hiss olunur. AQTA bu məsələdə diqqətli olmalıdır. Onun tərkibinə müəyyən maddələrin vurulması asılılıq yaradırsa, bu çox təhlükəlidir. Gənclər arasında da enerji içkilərinin istehlakı çox genişlənib. Bu yoxlamalar da çox mühümdür”. 

Xatırladaq ki, enerji içkilərinin yüksək kofein tərkibi ürək döyüntüsünü sürətləndirir, qan təzyiqini yüksəldir və mərkəzi sinir sistemini stimullaşdırır. Uşaqlar, yeniyetmələr və ürək xəstələri üçün bu, ciddi risklər yarada bilər. Həddindən artıq kofein qəbulu ürək ritminin pozulmasına, yüksək təzyiqə, yuxusuzluğa və nadir hallarda qəfil ürək problemlərinə səbəb ola bilər. Enerji içkilərindəki digər stimullaşdırıcı maddələr, məsələn, taurine və guarana, kofeinlə birlikdə sinergetik təsir göstərir. Bu, ürəyin daha çox işləməsinə səbəb olur və uzun müddət və ya həddindən artıq istehlak zamanı ürək və damar sistemi üzərində əlavə yük yaradır. Bu içkilər həmçinin aludəçilik riski daşıyır. İçkilərdəki stimullaşdırıcı maddələr beyində dopamin və digər sinir sistemini aktivləşdirir, yorğunluğu aradan qaldırmaq üçün daha çox istehlaka meyil yaradır. Enerji içkilərinin əksəriyyəti çox miqdarda şəkər ehtiva edir ki, bu da diabet, piylənmə və diş problemlərinə yol açır.