Qan donorluğu haqqında bilməli olduğunuz 7 vacib fakt

Qan donorluğu hər il milyonlarla insanın həyatını xilas etsə də, bu proseslə bağlı hələ də çoxsaylı yanlış təsəvvürlər mövcuddur. Mütəxəssislər qanvermənin təhlükəsiz prosedur olduğunu və bir donorluğun eyni anda bir neçə insanın həyatını xilas edə biləcəyini bildirirlər.


1. Bir dəfə qan vermək üç nəfərin həyatını xilas edə bilər


Donordan götürülən tam qan birbaşa köçürülmür. Laboratoriyada eritrosit, trombosit və plazmaya ayrılan qan komponentləri müxtəlif xəstələrin müalicəsində istifadə edilir. Bu səbəbdən bir nəfərin verdiyi qan eyni anda üç fərqli pasiyentə kömək edə bilər.


2. Süni qan hələ də yaradılmayıb


Alimlər uzun illərdir qanın süni əvəzedicisini hazırlamağa çalışsalar da, indiyədək insan qanını tam əvəz edə biləcək məhsul əldə olunmayıb. Qanın mürəkkəb quruluşu və müxtəlif funksiyaları buna imkan vermir.


3. Trombosit ehtiyatına daim ehtiyac var


Trombositlər cəmi beş gün saxlanıla bildiyi üçün onların ehtiyatını uzun müddət toplamaq mümkün deyil. Buna görə də xəstəxanalarda hər gün yeni donorların qanına ehtiyac yaranır.


4. Orqanizm qanı bərpa etsə də, dəmir ehtiyatı daha gec bərpa olunur


Qan verdikdən sonra plazma təxminən iki gün ərzində bərpa olunur. Eritrositlərin tam yenilənməsi isə 4–8 həftə çəkə bilər. Dəmir ehtiyatının əvvəlki səviyyəyə qayıtması isə bir neçə ay davam edə bilər. Buna görə də mütəxəssislər donorların qidalanmasına xüsusi diqqət yetirməsini tövsiyə edirlər.


5. Donorluq pulsuz tibbi müayinədən keçmək imkanı yaradır


Qan verməzdən əvvəl donorun arterial təzyiqi, nəbzi, çəkisi və hemoqlobin səviyyəsi yoxlanılır. Bundan əlavə, götürülən qan hepatit B və C, HİV, sifilis kimi infeksiyalar üzrə laborator analizdən keçirilir.


6. Donorlara müəyyən güzəştlər tətbiq olunur


Bir çox ölkədə qan donorlarına müxtəlif sosial güzəştlər təqdim edilir. Bunlara ödənişli istirahət günü, qidalanma üçün kompensasiya və digər dəstək mexanizmləri daxildir. Güzəştlərin həcmi ölkələrin qanunvericiliyinə görə dəyişir.


7. Qanvermə prosesi cəmi 10–15 dəqiqə çəkir


Bir çox insan qan vermənin uzun sürdüyünü düşünsə də, tam qanın götürülməsi adətən 10–15 dəqiqə davam edir. Bütün qeydiyyat və tibbi yoxlama prosesi ilə birlikdə isə qanvermə məntəqəsində orta hesabla bir saat vaxt sərf olunur.


Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, müntəzəm qan donorluğu minlərlə xəstənin müalicəsində mühüm rol oynayır və bu, cəmiyyət üçün ən dəyərli könüllü yardımlardan biri hesab olunur.