Ekranlarda əxlaqi tənəzzül: Susqun nəzarət, açıq zərər və məsuliyyətdən qaçış

Son günlər Azərbaycan televiziya məkanında yayımlanan verilişlərin məzmunu cəmiyyətdə ciddi narahatlıq doğurur. Maarifçilik missiyasını itirən, əyləncə adı altında bayağılığı və zövqsüzlüyü təbliğ edən efir siyasəti artıq təkcə estetik problem deyil, ictimai təhlükə kimi dəyərləndirilir.
Duzxeber.az  bildirir ki, bu mövzu ilə bağlı jurnalist Kamal Əsgərov da şəxsi Facebook profilində geniş paylaşım edərək televiziya məkanında baş verən mənəvi aşınmanı, məsul qurumların passivliyini və bunun cəmiyyət üçün doğurduğu ağır nəticələri kəskin şəkildə tənqid edib.

"Televiziya cəmiyyətin aynasıdır deyilir. Amma bu gün Azərbaycan televiziya məkanında həmin aynaya baxdıqda gördüyümüz mənzərə qorxuducudur. Bu aynada nə maarif var, nə mədəniyyət, nə də sağlam düşüncə. Əvəzində bayağılıq, əxlaqi aşınma, süni qalmaqallar və cəmiyyətin zövqünü aşağılara çəkən primitiv şoular hökm sürür.
Bu gün televiziya ekranlarında yayımlanan bir çox verilişlər artıq sadəcə zövqsüzlük deyil, ictimai təhlükə mənbəyinə çevrilib. “Maarifləndirici”, “əyləncəli”, “ailəvi” adı altında təqdim olunan proqramlar ailə institutunu sarsıdır, uşaqların psixikasını zədələyir, gəncləri isə yanlış dəyərlərə istiqamətləndirir. Bu, təsadüf deyil və artıq “yaradıcılıq azadlığı” adı altında gizlədilə bilməz.
Burada ən ağır sual açıq qalır:
Bu verilişlər yayımlanarkən evdəki uşaq düşünülürmü, ya yox?
Yeniyetmənin psixoloji durumu nəzərə alınırmı, ya yox?
Cəmiyyətin mənəvi təhlükəsizliyi kiminsə vecinədir, ya yox?
Əgər bu suallara müsbət cavab vermək mümkün deyilsə, deməli problem çox dərindir və məsuliyyət daşıyan qurumlar öz funksiyalarını yerinə yetirmir.
Məhz bu nöqtədə Azərbaycan Respublikası Audiovizual Şurasının fəaliyyəti ciddi sual altına düşür. Şuranın sədri İsmət Rəcəb oğlu Səttarovun rəhbərlik etdiyi bu qurumun əsas vəzifəsi təkcə texniki lisenziyalar vermək deyil. Onun birbaşa borcu efir məkanını cəmiyyət üçün zərərli məzmundan qorumaqdır. Əgər bu məzmun illərdir açıq şəkildə yayımlanırsa, deməli nəzarət ya zəifdir, ya da formal xarakter daşıyır.
Daha acınacaqlısı isə odur ki, bir zamanlar cəmiyyət tərəfindən qınanan, adları qalmaqallarla, əxlaqsızlıq iddiaları ilə hallanan şəxslər bu gün televiziya ekranlarında “aparıcı”, “şoumen”, “ictimai fiqur” kimi təqdim olunur. Onlara verilişlər açılır, platformalar yaradılır, tribuna verilir. Bu, təkcə etik yox, ideoloji cinayətdir. Çünki cəmiyyətə açıq mesaj verilir: səviyyə önəmli deyil, qalmaqal önəmlidir.
Fəlsəfi və analitik baxımdan yanaşdıqda, bu prosesin nəticəsi qaçılmazdır. Əgər gənclik hər gün ekrandan səviyyəsiz dialoqlar, ucuz gülüşlər, əxlaqı aşan davranışlar görürsə, ondan sabah yüksək mədəniyyət, dərin düşüncə və vətəndaş məsuliyyəti gözləmək absurddur. Bu, emosional yox, səbəb–nəticə qanunudur. Riyazi dəqiqliklə işləyir.
Bu gün 15–20 il əvvəlki cəmiyyətlə indiki cəmiyyəti müqayisə etdikdə aşkar görünür: cəmiyyət daha da cılızlaşıb, daha da aqressivləşib, daha da mənəvi baxımdan kasıbllaşıb. İnsanlar daha az oxuyur, daha az düşünür, daha tez təsirlənir. Bu, təkcə sosial problem deyil, milli təhlükə məsələsidir.
Problem yalnız mədəniyyətdə deyil. Təhsilin bərbad vəziyyəti, səhiyyənin çökmüş durumu, sosial ədalətsizlik hissinin dərinləşməsi də bu ümumi mənəvi tənəzzülün tərkib hissəsidir. Media bu prosesin ya qarşısını almalı idi, ya da ən azı sürətləndirməməli idi. Amma bu gün media, xüsusilə televiziya, bu tənəzzülün birbaşa iştirakçısına çevrilib.
Dövlət başçısının apardığı siyasət, xüsusilə xarici siyasət sahəsində əldə olunan uğurlar danılmazdır və hörmətə layiqdir. Lakin daxildə verilən göstərişlərin icra olunmaması, nəzarətin zəifliyi, məsul qurumların passivliyi cəmiyyətdə haqlı narazılıq yaradır. Problem qərarların olmamasında deyil, icra mexanizminin iflasındadır.
Bu gün açıq şəkildə soruşmaq lazımdır:
Niyə düşündürən filmlər efirdən sıxışdırılır?
Niyə elmi, tarixi, mədəni proqramlar kənarda qalır?
Niyə gülüş yalnız bayağılıq üzərindən qurulmalıdır?
Dünyanın inkişaf etmiş ölkələri medianı cəmiyyətin tərbiyə vasitəsi kimi istifadə edir. Bizdə isə televiziya çox vaxt cəmiyyətin zövqünü korlayan alətə çevrilib.
Bu yazı kompromis axtarmır. Bu yazı xəbərdarlıqdır.
Çünki cəmiyyətin aynası olan ekranlar bu qədər çirklənibsə, sabahın üzü təsadüfən işıqlanmayacaq.
Hələ gec deyil. Amma susmaq artıq zərər verir."