Zəmanətlər müqabilində Donbas: Zelenski çətin dilemma qarşısında

Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski genişmiqyaslı müharibə dövründə ən çətin seçimi ilə üz-üzə qalıb: Donald Trampın döyüş əməliyyatlarını dayandırmaq üçün Donbasla bağlı güzəştləri nəzərdə tutan planı ilə razılaşmaq, yoxsa müharibəni sonunun necə olacağına dair aydın zəmanətlər olmadan davam etdirmək. 


Duzxeber.az   Qaynarinfo-ya istinadən  xəbər verir ki, bu barədə "Corriere della Sera” nəşri yazır.


Davos danışıqları: İmzasız siqnal


Davosda keçirilən Dünya İqtisadi Forumunda Zelenski və Tramp bir saatlıq qapalı söhbət ediblər. Heç bir sənəd imzalanmasa da, ictimai münaqişə də baş verməyib. Görüşdən sonra Zelenski "müsbət gün" keçirdiyini bəyan edib və Ukrayna ilə Amerika komandalarının "final mərhələsində" olan sülh sənədləri üzərində hər gün işlədiklərini təsdiqləyib.


Məxfi diplomatiya: Moskva, Davos və Əbu-Dabi


Paralel olaraq Trampın elçiləri – Stiv Uitkoff və Cared Kuşner – Rusiyanın əsas danışıqçısı Kiril Dmitriyevlə görüşlər keçiriblər. İsveçrədəki danışıqlardan sonra onlar Moskvaya, oradan isə Əbu-Dabiyə yollanıblar. Orada 2022-ci ildən bəri ilk dəfə olaraq Ukrayna və Rusiya nümayəndə heyətlərinin iştirakı ilə birbaşa danışıqlar keçirilməlidir.


Ukrayna tərəfinə Baş Kəşfiyyat İdarəsinin (QUR) rəhbəri Kiril Budanov, Rusiya tərəfinə isə Dmitriyev və Rusiya hərbi kəşfiyyatının rəhbəri İqor Kostyukov rəhbərlik edir.


Dörd sülh sənədi


Xorvatiyanın Baş naziri Andrey Plenkoviçin sözlərinə görə, danışıqlar masasında ən azı dörd sənəd var:


1. Ümumi "imza" üçün çərçivə sənədi;
2. Üç əsas saziş, onlardan ən mübahisəlisi – Donbas üzrə olanıdır.



Söhbət Donetsk vilayətinin işğal olunmamış hissəsinin Rusiyaya verilməsindən gedir, lakin Rusiya Federasiyasının bu ərazi üzərində suverenliyi hüquqi olaraq tanınmır. Planın müəlliflərinə görə, bu, gələcəkdə sazişə yenidən baxmaq üçün "imkan pəncərəsi" saxlamalıdır.


Ukrayna üçün ən böyük risk


Ukraynada belə bir güzəşt son dərəcə mənfi qarşılanır. Hərbi ekspertlər xəbərdarlıq edirlər: Donetsk istehkamlarının itirilməsi Rusiyanın Dneprə, daha sonra isə Odessaya yolunu açacaq. Bu, Qara dənizə çıxışın itirilməsi və Ukrayna ixracatının Moskvadan kritik asılılığı demək olacaq.


Ərazi güzəştləri müqabilində Vaşinqton iki əsas element təklif edir:


1. Ukraynanın bərpası üçün 800 milyard dollarlıq plan (BlackRock rəhbəri Larri Fink tərəfindən koordinasiya edilir);
2. Ukraynada xarici qoşunların yerləşdirilməsi imkanı da daxil olmaqla, Avropa ölkələri tərəfindən dəstəklənən Amerika təhlükəsizlik zəmanətləri.


Stiv Uitkoff bildirib ki, açıq qalan yalnız bir məsələ var – Donetsk, və bunu "həll etmək" olar. Eyni zamanda, Finlandiya Prezidenti Aleks Stub xəbərdarlıq edib ki, yenidənqurma planı hələlik yalnız kağız üzərindədir, real vəsaitlər hələ təmin edilməyib. Vladimir Putinin NATO qoşunlarının iştirakı ilə olan təhlükəsizlik zəmanətlərinə razı olub-olmayacağı da qeyri-müəyyəndir.


Avropanın şübhələri


Polşanın xarici işlər naziri Radoslav Sikorski açıq şəkildə xəbərdarlıq edib:


"Putin sülh adamı deyil. Bizə yeni müharibə üçün zəmin hazırlamayan saziş lazımdır".


Xatırladaq ki, dünən Peskov Ukrayna ordusunun Donbası tərk etməsini sülh üçün şərt kimi irəli sürüb. MTŞ katibi Rüstəm Umerov isə Əbu-Dabidə tərəflərin müharibənin başa çatması parametrlərini müzakirə etdiyini bildirib.